Kogo obecnie dotyczy obowiązek audytu?
Obowiązujący obecnie art. 36 ustawy o efektywności energetycznej nakłada obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa co 4 lata na przedsiębiorcę, który nie jest mikroprzedsiębiorcą, małym ani średnim przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.
Statusu „dużego przedsiębiorcy” nie warto oceniać na podstawie pojedynczego progu. Prawo przedsiębiorców definiuje przedsiębiorcę średniego przez łączne kryterium zatrudnienia i kryterium finansowe oceniane w dwóch ostatnich latach obrotowych. Jeżeli klasyfikacja jest niejednoznaczna, przed przyjęciem harmonogramu audytu należy ją zweryfikować indywidualnie.
Audyt co 4 lata dla przedsiębiorców innych niż mikro, mali i średni.
Co najmniej 90% całkowitego zużycia energii: budynki, instalacje przemysłowe i transport.
Ważne: projekt UC77 wdrażający dyrektywę EED 2023/1791 przewiduje zmianę kryterium z wielkości przedsiębiorstwa na zużycie energii: powyżej 10 TJ średnio rocznie z ostatnich 3 lat – audyt, a powyżej 85 TJ – certyfikowany system zarządzania energią. Do czasu uchwalenia nowelizacji są to rozwiązania projektowane, a nie obowiązujące progi ustawowe.
UC77 – projekt, nie obowiązujące prawoCo obejmuje audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Audyt zaczyna się od bilansu energii, ale jego wartość powstaje dopiero wtedy, gdy dane rozliczeniowe zostaną połączone z rzeczywistymi warunkami pracy instalacji, produkcji i obiektów. Celem jest wskazanie, gdzie zużywana jest energia, dlaczego występują straty i które działania mają techniczne oraz ekonomiczne uzasadnienie.
- bilans nośników energii i struktury kosztów,
- analiza profili zużycia energii i zapotrzebowania na moc,
- identyfikacja znaczących odbiorów i obszarów strat,
- przegląd budynków, instalacji technicznych, procesów i transportu,
- pomiary parametrów pracy tam, gdzie dane eksploatacyjne są niewystarczające,
- określenie stanu bazowego i warunków odniesienia,
- opracowanie wariantów działań beznakładowych, niskonakładowych i inwestycyjnych,
- obliczenie oszczędności energii i kosztów,
- analiza CAPEX, zmiany OPEX, SPBT oraz – gdzie zasadne – LCC i analiza wrażliwości,
- nadanie priorytetów działaniom oraz wskazanie tematów wymagających pogłębionej analizy.
Jakie obszary analizujemy?
Zakres jest dobierany do profilu energetycznego przedsiębiorstwa, a nie do sztywnej listy urządzeń. Najwięcej uwagi poświęcamy systemom o dużym zużyciu, długim czasie pracy, wysokiej zmienności obciążenia albo znacznym potencjale odzysku energii.
Profile mocy, duże odbiory, silniki, pompy, wentylatory, sprężarki, praca częściowa, harmonogramy i sterowanie.
Kotłownie, węzły, para, gorąca woda, piece, straty przesyłowe, odzysk ciepła i wykorzystanie ciepła odpadowego.
Wentylacja, klimatyzacja, chłód technologiczny, woda lodowa, agregaty, pompy, wymienniki i parametry regulacji.
Zużycie energii w budynkach, BMS, nastawy, harmonogramy, strefowanie, oświetlenie i współpraca instalacji.
Energochłonne operacje produkcyjne, bilanse cieplne i przepływowe, punkty strat oraz możliwości zmiany parametrów procesu.
Zużycie paliw i energii w transporcie przedsiębiorstwa w zakresie istotnym dla pełnego bilansu audytowego.
Jeżeli problem wymaga bardziej szczegółowej diagnostyki instalacji przemysłowej, audyt może zostać powiązany z odrębną analizą techniczną. Zobacz także optymalizację energii i instalacji przemysłowych.
Jak przebiega audyt?
Ustalenie obowiązku i zakresu
Weryfikujemy status przedsiębiorcy, poprzedni audyt, strukturę organizacyjną, lokalizacje oraz dostępność danych. Ustalamy granice bilansu i obszary odpowiadające za większość zużycia energii.
Zebranie danych energetycznych i technicznych
Porządkujemy faktury, profile obciążenia, dane z liczników i BMS, dokumentację urządzeń, dane produkcyjne oraz informacje o sposobie eksploatacji.
Wizja lokalna i pomiary
Konfrontujemy dokumentację z rzeczywistą pracą instalacji. Jeżeli brakuje danych do wiarygodnej oceny, wykonujemy pomiary wybranych parametrów: m.in. temperatury, ciśnienia, przepływu, mocy lub warunków pracy urządzeń.
Bilans i identyfikacja strat
Tworzymy mapę zużycia energii i wskazujemy obszary, w których energia jest tracona przez niewłaściwe nastawy, przewymiarowanie, pracę poza optymalnym punktem, straty cieplne, nieszczelności lub brak odzysku.
Warianty techniczne i analiza ekonomiczna
Dla rekomendowanych działań określamy możliwą oszczędność energii, efekt kosztowy, nakłady, wpływ na OPEX, ryzyka i priorytet wdrożenia.
Raport, omówienie i dalsze kroki
Przekazujemy raport wraz z uporządkowaną listą działań. W razie potrzeby wydzielamy przedsięwzięcia do dalszego audytu efektywności energetycznej lub weryfikacji pod kątem białych certyfikatów.
Jakie dane są potrzebne od klienta?
Pełny zakres danych zależy od przedsiębiorstwa. Na etapie wstępnym nie trzeba przygotowywać kompletnej dokumentacji – najpierw ustalamy, które informacje mają realny wpływ na bilans i ocenę techniczną. Najczęściej potrzebne są:
Zużycie i koszty energii
- faktury i zestawienia zużycia energii elektrycznej, gazu, ciepła i paliw,
- dane z liczników i podliczników,
- profile mocy i zużycia, jeśli są dostępne,
- taryfy, moce umowne i podstawowe warunki rozliczeń.
Dane techniczne
- schematy instalacji i dokumentacja techniczna,
- listy głównych urządzeń i ich parametry znamionowe,
- dane z BMS/SCADA lub innych systemów monitoringu,
- informacje o modernizacjach i wcześniejszych audytach.
Eksploatacja i produkcja
- godziny pracy zakładu i głównych instalacji,
- wolumen produkcji lub inne dane pozwalające normalizować zużycie,
- zmianowość, postoje i sezonowość,
- typowe i nietypowe warunki pracy.
Organizacja i transport
- lista lokalizacji objętych działalnością,
- podział odpowiedzialności za media i utrzymanie ruchu,
- dane o zużyciu paliw/energii w transporcie,
- informacja o systemach zarządzania energią lub EMAS.
Do przygotowania oferty zwykle wystarcza podstawowe zestawienie lokalizacji, rocznego zużycia nośników energii, rodzaju działalności i informacji o ostatnim audycie. Szczegółową listę danych przekazujemy po ustaleniu zakresu.
Analiza techniczna: nie tylko faktury
Rozliczenia pokazują ile energii zakupiono. Audyt techniczny powinien wyjaśnić również gdzie, kiedy i dlaczego jest ona zużywana. Dlatego – tam, gdzie ma to znaczenie dla wyniku – weryfikujemy rzeczywiste parametry pracy instalacji i porównujemy je z warunkami wymaganymi przez proces.
- obciążenie urządzeń i praca poza punktem projektowym,
- temperatury, ciśnienia i przepływy w układach cieplnych i przepływowych,
- straty ciepła i możliwości jego odzysku,
- sprawność źródeł oraz wykorzystanie energii w warunkach częściowego obciążenia,
- harmonogramy pracy, nastawy automatyki i zależności między instalacjami,
- potencjał ograniczenia czasu pracy, mocy, temperatury, ciśnienia lub strumienia medium,
- możliwość wykorzystania istniejącej infrastruktury przed planowaniem nowego CAPEX.
Analiza ekonomiczna modernizacji
Ustawa wskazuje, że audyt – o ile to możliwe – powinien opierać się na analizie kosztowej cyklu życia, a nie wyłącznie na prostym okresie zwrotu. Dlatego działania oceniamy w sposób, który pozwala porównać ich rzeczywisty wpływ na koszty przedsiębiorstwa.
W zależności od dostępnych danych i znaczenia inwestycji analiza może obejmować również warianty cen energii, zmianę wolumenu produkcji, koszty serwisu, trwałość rozwiązania, stopę dyskonta oraz ryzyka techniczne i operacyjne.
Co otrzymuje klient?
Raport może też wskazać przedsięwzięcia, które warto oddzielnie przeanalizować pod kątem świadectw efektywności energetycznej. Sam audyt przedsiębiorstwa nie zastępuje jednak audytu efektywności energetycznej wymaganego w procedurze białych certyfikatów.
Najważniejsze wymagania formalne
- audyt należy wykonywać co 4 lata, jeżeli przedsiębiorca podlega art. 36 ustawy,
- audyt wykonuje podmiot niezależny posiadający wiedzę i doświadczenie albo ekspert wewnętrzny, który nie jest bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność,
- podstawą mają być aktualne, reprezentatywne, mierzone i możliwe do zidentyfikowania dane,
- przegląd musi obejmować budynki, instalacje przemysłowe i transport odpowiadające łącznie za co najmniej 90% całkowitego zużycia energii,
- dane dotyczące audytu należy przechowywać do celów kontrolnych przez 5 lat,
- Prezesa URE należy zawiadomić w terminie 30 dni od przeprowadzenia audytu, nie później niż do 31 grudnia roku, w którym audyt był wymagany,
- brak przeprowadzenia audytu może skutkować karą pieniężną do 5% przychodu przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.
Informacje powyżej mają charakter informacyjny. W przypadku wątpliwości dotyczących statusu przedsiębiorcy, terminu obowiązku albo zakresu konkretnego przypadku należy przeprowadzić indywidualną weryfikację prawną i organizacyjną.
Co zmieni EED i projekt UC77?
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 odchodzi od kryterium wielkości firmy na rzecz rzeczywistego zużycia energii. Zgodnie z art. 11 dyrektywy:
- przedsiębiorstwa o średnim rocznym zużyciu energii z ostatnich 3 lat powyżej 10 TJ, uwzględniając wszystkie nośniki energii, które nie wdrożyły systemu zarządzania energią, mają podlegać audytowi energetycznemu,
- przedsiębiorstwa o średnim rocznym zużyciu energii powyżej 85 TJ mają wdrożyć certyfikowany system zarządzania energią,
- dyrektywa przewiduje także plan działań oparty na rekomendacjach z audytu oraz monitorowanie wdrażania zaleceń.
Rządowy projekt UC77 przewiduje implementację tych rozwiązań do polskiej ustawy. Projekt nie został dotąd uchwalony. Dlatego nie przedstawiamy progów 10 TJ i 85 TJ jako już obowiązujących progów polskiej ustawy.
FAQ – audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Kto ma obecnie obowiązek wykonywania audytu energetycznego przedsiębiorstwa?
Do czasu wejścia w życie nowelizacji obowiązek dotyczy przedsiębiorcy, który nie jest mikroprzedsiębiorcą, małym ani średnim przedsiębiorcą w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Audyt wykonuje się co 4 lata. Samo przekroczenie jednego progu finansowego nie zawsze przesądza o statusie – klasyfikację trzeba ocenić według pełnej definicji MŚP.
Czy próg 10 TJ już obowiązuje w Polsce?
Nie jako kryterium wynikające z obecnego brzmienia polskiej ustawy o efektywności energetycznej. Próg ten wynika z dyrektywy EED 2023/1791 i jest przewidziany w projekcie UC77. Projekt nie został dotąd uchwalony, więc ten próg jeszcze nie obowiązuje.
Co oznacza wymóg objęcia audytem co najmniej 90% zużycia energii?
Audyt powinien obejmować taki zakres budynków, instalacji przemysłowych i transportu, aby łącznie odpowiadały za co najmniej 90% całkowitego zużycia energii przedsiębiorstwa. W praktyce wymaga to najpierw zbudowania pełnego bilansu, a dopiero potem wyznaczenia zakresu szczegółowej analizy.
Czy po audycie trzeba zgłosić go do URE?
Przedsiębiorca objęty obowiązkiem zawiadamia Prezesa URE o przeprowadzonym audycie w terminie 30 dni od jego wykonania, nie później jednak niż do 31 grudnia roku, w którym audyt był wymagany. Do zawiadomienia dołącza się informację o możliwych do uzyskania oszczędnościach energii.
Czy ISO 50001 zwalnia z obowiązku audytu?
Ustawa przewiduje wyjątek dla przedsiębiorcy posiadającego odpowiedni system zarządzania energią albo system EMAS, jeżeli w ramach tego systemu przeprowadzono audyt energetyczny przedsiębiorstwa spełniający wymagania ustawy.
Czym audyt przedsiębiorstwa różni się od audytu efektywności energetycznej?
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa obejmuje szeroki bilans i profil energetyczny firmy. Audyt efektywności energetycznej dotyczy konkretnego przedsięwzięcia, urządzenia, obiektu lub instalacji i określa efekt energetyczny oraz ekonomiczny modernizacji. To dwa różne opracowania, choć w praktyce mogą się uzupełniać.
Czy audyt zawsze wymaga pomiarów?
Ustawa wymaga korzystania z aktualnych, reprezentatywnych, mierzonych i możliwych do zidentyfikowania danych. Zakres dodatkowych pomiarów zależy od jakości dostępnych danych i znaczenia danego obszaru. Jeżeli dokumentacja lub odczyty eksploatacyjne nie pozwalają wiarygodnie określić stanu pracy instalacji, pomiar jest właściwym narzędziem do ograniczenia niepewności.
Jak zacząć, jeśli nie wiemy, czy firma podlega obowiązkowi?
Wystarczą podstawowe dane: forma i skala działalności, zatrudnienie i dane finansowe potrzebne do oceny statusu MŚP, lista lokalizacji, informacja o ostatnim audycie oraz roczne zużycie głównych nośników energii. Na tej podstawie można wstępnie ocenić obowiązek i przygotować zakres dalszych prac.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej – tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 711 – w szczególności art. 36–40.
- Prawo przedsiębiorców – tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 1480 – definicje mikro, małego i średniego przedsiębiorcy.
- Urząd Regulacji Energetyki – audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 – art. 11 dotyczący systemów zarządzania energią i audytów.
- Projekt UC77 w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów.
Najpierw ustalmy, czego naprawdę potrzebuje Twoja firma.
Prześlij podstawowe informacje o przedsiębiorstwie, lokalizacjach i zużyciu energii. Wstępnie ocenimy obowiązek, zakres danych oraz sens wykonania pomiarów i pogłębionych analiz technicznych.
Zapytaj o wycenę →